Að sögn Tryggva bendir greiningin til þess að hæfnifall íslenskra barna samsvari um tveimur árum af skólagöngu sem hafi tapast niður miðað við stöðuna árið 2012. Hann sagði það þýða að þjóðarbúið gæti tapað um 27 milljónum króna á hvert barn yfir starfsævina, eða alls um 14.500 milljörðum króna. „Þetta eru engar smátölur,“ sagði hann.
Námsgagnaskortur eitt stærsta vandamálið
Tryggvi nefndi sérstaklega skort á námsgögnum sem einn stærsta veikleikann í kerfinu. Hann sagði kennara víða um land hafa bent á þetta árum saman og að staðan væri orðin mjög slæm, ekki síst í raungreinum og á eldri skólastigum. Samkvæmt þeim tölum sem hann vísaði til fer aðeins 0,4 prósent af rekstrarkostnaði grunnskóla hér á landi í námsgögn, á meðan sambærilegt hlutfall á Norðurlöndum er á bilinu 1,5 til 4 prósent.
Hann sagði að ef Ísland væri á svipuðu róli og nágrannalöndin væri verið að verja um þremur milljörðum króna á ári í námsgögn, en í dag væri talan nær hálfum milljarði. Að hans mati er þetta eitt af þeim málum þar sem stjórnvöld viti vel hvað þarf að gera, en einhvern veginn takist samt ekki að klára verkefnið.
Málþroski barna einnig í frjálsu falli
Tryggvi sagði stöðuna ekki síður grafalvarlega þegar kæmi að málþroska barna. Hann sagði þúsundir barna vera á biðlistum eftir þjónustu og að bæði íslenskar og erlendar rannsóknir sýndu að ef barn byrjaði skólagöngu með skertan málþroska hefði það oft áhrif langt inn í restina af náminu. Hann lýsti því þannig að það væri „ekki hægt að nota annað orð en hrun“ um þróunina.
Í upphafi viðtalsins lýsti Tryggvi hlutverki Andvara sem eins konar viðbótargetu inn í kerfi sem glíma við stór verkefni og hæga framkvæmd. Hann sagði að Íslendingar væru oft fljótir að koma verkefnum af stað, en verri í að fylgja þeim eftir og ljúka þeim. Það ætti við um fjölmörg verkefni bæði í heilbrigðis- og menntakerfi.
Hann sagðist sjálfur hafa séð þetta víða í gegnum störf sín innan stjórnkerfisins og nefndi sem dæmi að verkefni stöðvuðust oft vegna stjórnarskipta, fjárskorts eða þess að enginn tæki raunverulega ábyrgð á að klára þau.
Langt fyrir ofan pólitík
Menntamálin ættu ekki að vera flokkspólitískt hitamál, að sögn Tryggva, heldur sameiginlegt verkefni samfélagsins alls. Hann sagðist hafa séð mikinn áhuga þegar þessar staðreyndir væru dregnar fram, bæði hjá kennurum, foreldrum og stjórnmálamönnum, en samt vantaði aðgerðirnar sem breyttu stöðunni í reynd.
Hann sagðist þó hafa trú á því að Inga Sæland, núverandi menntamálaráðherra, ætlaði sér að taka málin föstum tökum, en minnti jafnframt á að staðan hefði versnað árum saman.
