Bjartmar Leósson, betur þekktur sem „hjólahvíslarinn“, segir stóran hluta þjófnaða á reiðhjólum og öðrum verðmætum í Reykjavík tengjast litlum hópi einstaklinga með fíknivanda sem fjármagni neyslu sína með þjófnaði.
Bjartmar hefur um árabil aðstoðað fólk við að finna stolin hjól og rekur Facebook-hópinn „Hjóladót o.fl. Tapað, fundið eða stolið“. Í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni lýsti hann mikilli óánægju með skort á aðgerðum og sagði sama mynstrið hafa endurtekið sig árum saman.
„Það er bara ekkert mál að valsa hér um bæinn árum saman og skófla inn þýfi,“ sagði Bjartmar.
Segir fíknivanda drífa áfram þjófnaðina
Að sögn Bjartmars liggur ákveðin hringrás að baki stórum hluta þjófnaðanna.
„Einstaklingur ánetjast fíkniefnum. Hann leitar til dílerisins og dílerinn vill fá borgað. Það er að kosta okkur hjólin, verkfæri, síma og tölvur,“ sagði hann.
Hann telur að í um 95 prósent tilfella tengist þjófnaðirnir sama hópnum.
Bjartmar sagði stöðu margra einstaklinga með fíknivanda vera þannig að velferðarbætur klárist snemma í mánuðinum og þá hefjist leit að verðmætum sem hægt sé að selja eða skipta fyrir fíkniefni.
Telur lögregluna ekki hafa bolmagn
Bjartmar sagði lögregluna ekki hafa nægan mannafla til að sinna vandanum.
„Í 35 ár hefur verið sami fjöldi lögreglumanna í borginni meðan borgin hefur vaxið mjög ört,“ sagði hann.
Hann lýsti því með orðunum að „barnið vaxi en brókin ekki“.
Að hans mati sé hópurinn sem standi að baki þjófnuðunum að mestu látinn óáreittur.
Hjólin orðin verðmæt samgöngutæki
Bjartmar sagði verðmæti reiðhjóla hafa tekið miklum breytingum á síðustu árum. Reiðhjól væru ekki lengur aðeins leikföng barna heldur fullgild samgöngutæki.
„Mjög algeng verð eru frá 300 til 600 þúsund og þar á milli,“ sagði hann.
Þá nefndi hann einnig rafhlaupahjól sem oft kostuðu hundruð þúsunda króna.
Samkvæmt Bjartmari getur einn einstaklingur stolið verðmætum fyrir yfir milljón króna á einum degi.
Segist hafa unnið traust þeirra sem stela
Bjartmar sagði að þegar hann byrjaði að eltast við stolin hjól árið 2019 hefði hann verið taugaóstyrkur þegar hann mætti fólkinu sem væri með hjólin undir höndum.
Með tímanum hefði hann hins vegar ákveðið að nálgast fólk af ró og reyna að skilja aðstæður þess.
„Maður slekkur ekki eld með eldi,“ sagði hann.
Hann sagði suma þeirra sem áður hefðu stolið hjólum nú hjálpa sér við leit að stolnum munum og bætti við að hann hefði jafnvel náð að hafa áhrif á einstaklinga til að snúa til betra lífs.
Varar við víralásum
Bjartmar hvatti eigendur hjóla til að fjárfesta í sterkum lásum og forðast hefðbundna víralása.
„Þeir eru klipptir nánast með skærum,“ sagði hann.
Hann mælti frekar með svokölluðum U-lásum, keðjulásum eða svonefndum tommustokkslásum. Þá sagði hann sífellt algengara að þjófar notuðu slípirokk til að komast í gegnum sterkari lása.
Einnig hvatti hann fólk til að fela GPS-sendi eða AirTag í hjólum sínum til að auðvelda leit ef þeim yrði stolið.
