Að sögn Sigurdísar segir það sitt um vægi niðurstaðnanna. Briskrabbamein hafi lengi verið eitt erfiðasta krabbameinið viðureignar og framfarir í meðferð þess verið hægar.
Lyf sem hemur vöxtinn
Daraxonrasib er svokallaður RAS-hemill og beinist að próteini sem er stökkbreytt í yfir 90 prósent briskrabbameina. Vísindamenn hafa vitað af þessu í áratugi og reynt lengi að þróa lyf sem ná að ráðast gegn þessum drifkrafti sjúkdómsins.
Rannsóknin sem nú var kynnt tók til sjúklinga með briskrabbamein á stigi fjögur, þar sem sjúkdómurinn hefur dreift sér. Um var að ræða svokallaða fasa þrjú rannsókn þar sem sjúklingum var skipt í tvo hópa, annars vegar þá sem fengu nýja lyfið og hins vegar þá sem fengu hefðbundna lyfjameðferð.
Sigurdís sagði niðurstöðurnar hafa verið mjög sterkar. Lyfið hafi gagnast um 90 prósent sjúklinga á þann hátt að annaðhvort minnkaði krabbameinið eða hætti að vaxa um tíma. Meðferðin tvöfaldaði að jafnaði lifun miðað við hefðbundna meðferð.
Ekki lækning en stórt skref
Þrátt fyrir þennan árangur lagði Sigurdís áherslu á að ekki væri um læknandi meðferð að ræða. Markmiðið sé að hemja vöxtinn, tefja framgang sjúkdómsins og lengja líf.
Hún sagði þó að niðurstöðurnar gæfu ríkar vonir um framhaldið, ekki síst ef takast mætti að færa lyfið framar í meðferðina. Nú sé meðal annars verið að skoða hvort hægt verði að nota það samhliða annarri meðferð eða eftir aðgerð.
Briskrabbamein greinist oft seint
Sigurdís sagði briskrabbamein sérstaklega lúmskt vegna þess að einkenni komi oft seint og séu óljós. Brisið sitji aftarlega í kviðnum og sjúkdómurinn geti því þróast lengi án þess að vekja skýr viðvörunarmerki.
Einkenni geti meðal annars verið þyngdartap, verkir, bakverkir og gula. Það valdi því að sjúkdómurinn greinist oft ekki fyrr en hann er orðinn langt genginn.
Fimm ára lifun hefur verið um 10 prósent, sem skýrir hvers vegna sérfræðingar líta á þessar niðurstöður sem svona stórt framfaraskref.
Leita að þeim sem eru í áhættuhópi
Sigurdís sagði Landspítala taka þátt í alþjóðlegri rannsókn þar sem fylgst er með fólki sem er í aukinni hættu á að fá briskrabbamein. Þar er meðal annars um að ræða fólk með sterka fjölskyldusögu eða ákveðnar erfðabreytingar.
Markmiðið er að greina sjúkdóminn fyrr, til dæmis með reglulegri segulómun af brisi, svo hægt sé að bjóða aðgerð á meðan enn er mögulegt að lækna sjúkdóminn.
Vonir bundnar við fleiri krabbamein
Sigurdís sagði spennandi að þessi lyfjaflokkur gæti reynst mikilvægur víðar en aðeins í briskrabbameini. RAS-próteinið sem lyfið beinist að sé eitt algengasta stökkbreytta genið í krabbameinum almennt.
Þess vegna séu bundnar vonir við að sambærileg lyf geti síðar nýst gegn fleiri tegundum krabbameina.
Ekki komið í notkun strax
Þótt niðurstöðurnar veki miklar vonir verður lyfið ekki komið í almenna notkun strax. Sigurdís benti á að nú taki við umsóknarferli hjá lyfjaeftirliti Bandaríkjanna og Evrópu og það geti tekið marga mánuði.
Því sé ekki raunhæft að búast við að meðferðin verði tiltæk á morgun, jafnvel þótt menn vilji það gjarnan. Líklegra sé að það geti tekið um ár áður en lyfið verður komið í notkun.
