Hann telur núverandi stýrivaxtatæki Seðlabankans ekki virka nægilega vel og vill að skoðað verði hvort bankinn geti frekar beitt skyldusparnaði þegar þörf sé á að draga úr einkaneyslu.
„Það er bara verið að færa fé frá skuldsettum heimilum og fyrirtækjum yfir til fjármálafyrirtækja,“ sagði Vilhjálmur í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni.
Peningastefnunefnd Seðlabankans kynnir vaxtaákvörðun sína á morgun. Búist hefur verið við því að stýrivextir verði hækkaðir úr 7,50 prósentum í 7,75 prósent.
Segir verðtryggingu draga úr virkni peningastefnunnar
Vilhjálmur sagði sögu síðustu ára sýna að eitthvað væri ekki að virka í íslensku hagkerfi. Hann benti á að verðbólga hefði lengi verið há þrátt fyrir hátt vaxtastig.
Hann sagði verðtryggingu draga úr virkni peningastefnunnar og nefndi að Seðlabankinn hefði sjálfur bent á það.
„Það er alveg greinilegt að það er eitthvað sem ekki er að virka í íslensku hagkerfi og þeim stýritækjum sem menn hafa,“ sagði Vilhjálmur.
Peningarnir færu inn á lokaðan reikning
Hugmynd Vilhjálms gengur út á að Seðlabankinn fengi heimild til að hækka tímabundið séreignarframlag launafólks þegar draga þyrfti úr einkaneyslu.
Þannig færu fjármunirnir ekki til bankanna í formi hærri vaxta heldur inn á lokaðan reikning í eigu launamannsins sjálfs.
„Hann er ekki að tapa peningnum,“ sagði Vilhjálmur og bætti við að setja þyrfti reglur um hvenær mætti taka fjármunina út, til dæmis við atvinnuleysi, veikindi eða við starfslok.
Hann sagði slíka leið geta skapað meiri sátt meðal almennings en núverandi kerfi.
„Prófum eitthvað nýtt“
Vilhjálmur sagðist hafa rætt hugmyndina við seðlabankastjóra, Bjarna Benediktsson og fleiri.
„Mér finnst bara vera full ástæða til þess að skoða eitthvað nýtt, prófum eitthvað nýtt,“ sagði hann.
Hann gagnrýndi jafnframt miklar vaxtatekjur bankanna og sagði hreinar vaxtatekjur viðskiptabankanna þriggja hafa numið 167 milljörðum króna á síðasta ári. Bankarnir hefðu skilað tæplega 100 milljarða króna hagnaði.
Segir hækkunina geta kostað heimilin tíu milljarða
Vilhjálmur sagði heimilin skulda 3.295 milljarða króna, þar af væru íbúðalán um 2.900 milljarðar.
Að hans sögn gæti 0,25 prósentustiga hækkun, ef hún færi á allar skuldir heimilanna, þýtt tæplega tíu milljarða króna aukinn kostnað fyrir heimilin.
Hann sagði of stóran hluta ráðstöfunartekna heimila, fyrirtækja, ríkissjóðs og sveitarfélaga fara í fjármagnskostnað.
„Ef við náum þessu niður, þá er ég ekki í neinum vafa um að þessu samfélagi okkar mun vegna mun, mun betur,“ sagði Vilhjálmur.
