Guðjón Ólafsson, lektor við læknadeild Háskóla Íslands og stofnandi fyrirtækisins, sagði í Bítinu á Bylgjunni í morgun að markmiðið væri að stytta þróunartíma lyfja verulega og opna nýja möguleika gegn meðal annars krabbameinum, taugahrörnunarsjúkdómum og sjálfsofnæmissjúkdómum.
Guðjón sagði fyrirtækið byggja á tækni sem hann þróaði í doktorsnámi í London. Hún nýtist við þróun svokallaðra nálægðarlyfja, sem hann sagði vekja nýja von um að hægt verði að ráðast gegn prótínum sem nú teljast ómeðhöndlanleg með hefðbundnum lyfjum.
Hefðbundin lyf virka á lítinn hluta
Guðjón útskýrði að hefðbundin lyf virki yfirleitt með því að bindast sjúkdómsprótíni og óvirkja það. Slík nálgun dugi þó aðeins gagnvart hluta þeirra prótína sem valda sjúkdómum.
„Meira en 80% af sjúkdómspróteinum eru svokölluð ólæknanleg eða undruggable á ensku.“
Að hans sögn eru þessi nýju lyf öðruvísi að því leyti að þau geti fengið frumuna sjálfa til að brjóta niður sjúkdómsvaldandi prótín í stað þess að reyna aðeins að hindra virkni þeirra.
Fruman sjálf látin brjóta niður sjúkdómsprótínið
Guðjón sagði eitt dæmi um slík lyf vera svokölluð sameindalím. Þau virki með því að tengja sjúkdómsprótín við niðurbrotskerfi frumunnar.
„Fruman sjálf sér um að brjóta niður sjúkdómsvaldandi próteinið.“
Hann sagði vonina þá að hægt verði að þróa sértækari lyf með minni aukaverkunum, þar sem minni skammtar gætu dugað og sama sameindin gæti virkað á mörg prótín.
Gera tilraunir í gersveppafrumum
Spurður hvað aðgreindi tækni Gleipnis frá annarri þróun á þessu sviði sagði Guðjón að fyrirtækið nýtti gersveppafrumur til rannsókna. Það gerði þeim kleift að vinna hraðar og ódýrara en ella.
Að hans sögn er verið að nota gersveppafrumur sem eins konar lifandi tilraunaglös til að rannsaka hvernig megi þvinga fram samskipti milli prótína og finna pör sem lyf gætu síðan nýtt.
Henný Adolfsdóttir, meðstofnandi og framkvæmdastjóri Gleipnis lífssmiðju, sagði fyrirtækið vilja vinna með lyfjafyrirtækjum og háskólasamfélaginu að því að flýta þróun þessara lyfja.
Guðjón sagði að þróun lyfja tæki jafnan langan tíma og kostaði gríðarlega fjármuni, en að með tækninni sem fyrirtækið hefði yfir að ráða mætti hugsanlega stytta ferlið verulega.
„Við getum gert er að stytta svona sirka þrjátíu prósent af því.“
Að hans mati gæti það þýtt hraðari þróun, lægri kostnað og þar með fyrr aðgengi sjúklinga að nýjum lyfjum.
Gervigreind gæti nýst
Í viðtalinu kom einnig fram að gervigreind gæti nýst vel á þessu sviði, bæði til að vinna með gögn og þjálfa líkön. Guðjón sagði þó að styrkur Gleipnis fælist ekki síst í því að fyrirtækið væri þegar að framkvæma raunverulegar líffræðilegar tilraunir.
„Við erum ekki bara að spá fyrir hvað gætu verið hentug próteinpör, við erum að rannsaka það beint í frumum.“
Að hans sögn væri það lykilmunur og mögulegt forskot fyrirtækisins.
Nýtt fyrirtæki með fjárfesta á bak við sig
Gleipnir lífssmiðja hefur ekki starfað nema í skamman tíma, en að sögn Hennýjar er fyrirtækið komið með fasta starfsmenn og fjármagn frá einkafjárfestum sem trúa á verkefnið. Hún sagði það hafa skipt miklu máli, meðal annars til að kaupa sérhæfðan tækjabúnað sem væri sá fyrsti sinnar tegundar á Íslandi.
Fyrirtækið er að finna á LinkedIn undir nafninu Gleipnir Bioforge.
