Könnunin var lögð fyrir almenning í lok nóvember og sneri að því sem Varða kallar hamfaravitund og viðbúnað íslensks almennings. Hún var byggð á sambærilegri evrópskri könnun og átti að varpa ljósi á það hvaða hamfarir fólk óttast helst, hversu vel það telur sig búið undir þær og hvað það hefur í raun gert til að búa sig undir neyðarástand.
Jarðfræðilegar hamfarir efst á blaði
Að sögn Kristins Árna kom ekki á óvart að Íslendingar hefðu mestar áhyggjur af jarðfræðilegum hamförum og truflunum á mikilvægum innviðum. Það væru líka þau áföll sem fólk hefði helst upplifað sjálft.
Hann sagði hins vegar að áhyggjur af spennu milli landa, hryðjuverkum og sambærilegum ógnum væru mun minni hér en víða annars staðar í Evrópu. Þar kæmi fram skýr munur á Íslandi og mörgum öðrum löndum.
Fáir að stressa sig á skítaveðri
Eitt sem vakti sérstaka athygli í niðurstöðunum var að Íslendingar virtust hafa tiltölulega litlar áhyggjur af öfgaveðri miðað við önnur Evrópulönd. Kristinn Árni sagði það hugsanlega endurspegla að fólk væri orðið vant því að lifa með veðurviðvörunum og færi kannski síður í sérstakan viðbúnað vegna þeirra.
Þar gæti líka legið ákveðin værukærð, eða einfaldlega tilfinning fyrir því að „þetta reddist“, eins og hann orðaði það.
Þegar fólk var spurt hversu lengi það teldi sig geta komist af án rafmagns, vatns eða þess að komast út í búð kom fram að margir töldu sig komast af í tvo til þrjá daga. Kristinn Árni sagði það þó ekki endilega endurspegla markvissan undirbúning, heldur frekar það sem fólk ætti inni í ísskápnum hverju sinni.
Að hans mati er því töluverður munur á því að vera með eitthvað til skamms tíma og því að hafa raunverulega hugsað viðbúnaðinn til enda.
Vasaljós og vatn
Kristinn Árni sagði að Íslendingar kæmu ekki illa út þegar kæmi að einföldum hlutum eins og vasaljósum, útvarpi og ýmsum grunnbúnaði. Þar stæðu þeir sig svipað og í sumum Norðurlöndum sem hafa lagt mikla áherslu á almannavarnir og heimilisviðbúnað.
Um leið og komið væri að því sem krefðist meiri fyrirhyggju væri staðan hins vegar önnur. Hann nefndi þar sérstaklega vatnsbirgðir, dósamat, eldunarmöguleika ef rafmagn færi af og viðbragðsáætlanir fyrir heimilið. Einnig væri sjaldgæft að fólk hefði rætt þessi mál við nágranna sína eða gert sér raunhæfa mynd af því hvernig það myndi bregðast við ef eitthvað stórt gerðist.
Mikilvægt að heimilin geti séð um sig sjálf
Kristinn Árni sagði það skipta miklu máli fyrir samfélagið í heild að heimilin geti séð um sig sjálf í ákveðinn tíma ef hamfarir dynja yfir. Því fleiri sem geti bjargað sér sjálfir fyrstu dagana, því minna álag lendi á viðbragðsaðilum.
Að hans mati snýst þetta því ekki bara um einstaklingsbundinn undirbúning heldur líka um samfélagslegt þanþol. Ef fólk geti séð um vatn, mat og grunnþarfir heima hjá sér fyrstu dagana þurfi færri björgunarsveitarmenn, sjúkraflutningamenn eða aðrir viðbragðsaðilar að sinna þeim verkefnum.
Vill fleiri mælingar
Ein af helstu niðurstöðum hugveitunnar er sú að halda þurfi áfram að mæla stöðuna reglulega. Kristinn Árni sagði mikilvægt að kanna viðhorf og viðbúnað á tveggja til þriggja ára fresti til að sjá hvort herferðir og leiðbeiningar skiluðu raunverulegum árangri.
Hann sagði líka að almenningur þyrfti skýrari viðmið. Fólk vissi oft ekki nákvæmlega hvað það ætti að eiga, hvað væri nóg eða hvernig það ætti að hugsa svona undirbúning. Það eitt að fólk geti ekki svarað því hversu lengi það kæmist af, segi sitt.
Ekki „doomsday prepping“
Kristinn Árni tók fram að markmiðið væri ekki að kalla eftir ofurviðbúnaði eða tveggja vikna birgðum. Frekar væri verið að kalla eftir skýrum, raunhæfum og hagnýtum leiðbeiningum um það hvað heimili ættu að geta gert sjálf.
Það sem skipti mestu máli væri að fólk vissi betur hverjar væntingarnar væru, hvað væri skynsamlegt að eiga og hvernig það gæti brugðist við þegar eitthvað gerðist.
