Steypti vegurinn um Kollafjörð hefur staðið af sér meira en hálfrar aldar álag frá þungaflutningum og almennri umferð. Að mati Ólafs Guðmundssonar umferðaröryggissérfræðings er sagan um veginn skýr sönnun þess að Ísland þurfi að endurskoða hvernig vegir landsins eru byggðir.
Umræðan kviknaði í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni eftir að hlustandi velti því upp hvers vegna Vegagerðin hygðist fylla upp í djúp hjólför á Kollafjarðarvegi í stað þess að horfa til varanlegri lausna á borð við steypta vegi.
„Steypan endist margfalt betur,“ sagði Ólafur og benti á að vegurinn hefði getað enst enn lengur ef honum hefði verið viðhaldið með réttum hætti.
Hefði getað enst í hundrað ár í viðbót
Að sögn Ólafs var vegurinn byggður samkvæmt bandarískri forskrift með öflugri undirbyggingu og 20 til 25 sentímetra þykkri steypu.
Hann segir að þegar hjólför fari að myndast í slíkum vegum eigi að fræsa reglulega ofan af yfirborðinu. Með því verði vegurinn jafnari, gripið betra og endingartíminn lengri.
„Hann gæti þess vegna enst í 50 eða 100 ár í viðbót,“ sagði Ólafur.
Kollafjarðarvegurinn hafi áratugum saman borið nær alla þungaflutninga til og frá höfuðborgarsvæðinu án þess að burðarvirkið hafi gefið sig.
Fjórfalt dýrari í upphafi – en endist margfalt lengur
Steyptir vegir eru þó ekki ódýr lausn.
Ólafur rifjaði upp að samkvæmt útreikningum sem hann hefði áður kynnt sér gæti bygging steyptra vega kostað að minnsta kosti fjórfalt meira en hefðbundin vegagerð.
Á móti kæmi þó mun lengri endingartími og minna viðhald.
„Þetta er margfalt meiri ending og miklu meiri burður, það er alveg ljóst,“ sagði hann.
Segir Ísland nota slitlag sem aðrar þjóðir forðast
Þrátt fyrir að umræðan hafi snúist um steypu segir Ólafur að stærra vandamál sé hversu mikið Ísland treysti enn á svokallaða klæðningu á þjóðvegum.
Klæðning er ódýrasta bundna slitlagið sem notað er hér á landi og er algengt utan höfuðborgarsvæðisins. Að mati Ólafs ræður það hins vegar ekki lengur við þá umferð sem nú fer um íslenska vegakerfið.
„Við erum enn þá að búa til ónýta vegi,“ sagði hann.
Hann bendir á að umferðarþungi hafi stóraukist á síðustu tveimur áratugum vegna fjölgunar ferðamanna, aukinna rútuferða og þess að þungaflutningar hafi í auknum mæli færst af sjó yfir á vegakerfið.
Færeyingar malbika allt – Ísland ekki
Ólafur segir Ísland standa eftir á miðað við nágrannalöndin.
„Meira að segja Færeyingar malbika allt,“ sagði hann og bætti við að í Danmörku væru allir vegir annaðhvort malbikaðir eða steyptir.
Þar sé slitlagið jafnframt mun þykkara en almennt tíðkast hér á landi og því betur í stakk búið til að taka við þungaflutningum.
Að hans mati ætti Ísland að hætta að nota klæðningu á helstu samgönguæðum landsins og leggja áherslu á vandað malbik með nægilegri þykkt og burðargetu.
Vill ný viðmið í lög
Ólafur telur að vandinn sé ekki aðeins tæknilegur heldur einnig pólitískur.
Hann bendir á að í núgildandi vegalögum séu engin skýr viðmið um hvernig vegir eigi að vera byggðir eða hvaða slitlag eigi að nota miðað við umferðarmagn.
Hann vill að sett verði skýr gæðaviðmið í lög þar sem kveðið verði á um hvenær nota eigi malbik, hversu þykkt það eigi að vera og hvaða burðarkröfur skuli gerðar.
„Við þurfum bara að taka pólitíska ákvörðun“
Að mati Ólafs ætti sérstakt átak að beinast að helstu stofnleiðum landsins, þar á meðal Hringveginum, leiðum til Vestfjarða, um Eyjafjörð, Snæfellsnes og Gullna hringnum.
Hann telur verkefnið alls ekki óyfirstíganlegt.
