Sara Hlín Sigurðardóttir, flugstjóri hjá Icelandair, segir stemninguna í kjaradeilu flugmanna við félagið þá verstu sem hún hafi upplifað á sínum ferli.
Sara, sem hefur starfað hjá Icelandair frá 23 ára aldri, ræddi stöðuna í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. Hún hafði fyrr um daginn skrifað pistil á Vísi þar sem hún lýsti álagi, þreytu og ófyrirsjáanleika í starfi flugmanna.
„Ég er búin að alast upp hjá þessu fyrirtæki. Ég byrjaði minn flugferil 23 ára gömul og Icelandair er fjölskylda mín. Þetta er minn uppeldisstaður,“ sagði Sara.
Hún sagðist hafa gengið í gegnum margar erfiðar lotur í flugrekstri, meðal annars uppsagnir eftir hrun og aftur í Covid-faraldrinum. Núverandi staða sé þó ólík fyrri kjaradeilum.
„Ég hef gengið í gegnum nokkra kjarasamninga síðan ég byrjaði og ég hef aldrei upplifað stemninguna eins slæma og hún er núna,“ sagði hún.
Segir kröfurnar ekki snúast um laun
Sara sagði lítið hafa farið fyrir því í umræðunni hverjar kröfur flugmanna raunverulega væru. Þær snúist ekki fyrst og fremst um laun.
„Kröfur flugmanna snúa ekki að launum. Þær snúa að því að endurheimta eðlilegt hvíldarumhverfi,“ sagði hún.
Í Covid hafi flugmenn tekið á sig aukið vinnuframlag, gefið eftir orlofsdaga og hvíld, enda hafi staða félagsins verið erfið. Nú sé hins vegar komið í ljós að álagið hafi orðið meira en flugmenn hafi ætlað sér.
„Það er svo komið í dag að þetta er orðið nánast óbærilegt vinnuálag,“ sagði Sara.
Hún lýsti því að hafa lent frá Seattle klukkan tvö daginn áður og komið heim úr flugi með líkamsklukkuna í ólagi. Þrátt fyrir að eiga afmæli daginn eftir hafi hún þurft að sleppa morgunstund með fjölskyldunni til að reyna að ná svefni.
„Það að flugmaðurinn þinn sé úthvíldur er auðvitað stórt flugöryggismál. Þú vilt ekki vera að fljúga með þreyttum flugmanni,“ sagði hún.
Sex nýtanlegir hvíldardagar á mánuði
Sara sagði stöðuna í dag vera þannig að flugmenn hefðu í raun aðeins sex nýtanlega hvíldardaga á mánuði. Hluti lögbundinna hvíldardaga nýtist ekki sem raunverulegt frí þar sem flugmenn séu nýkomnir úr flugi og megi ekki vera kallaðir strax aftur til vinnu.
Að hennar sögn hafi félagið ítrekað leitað til flugmanna og beðið þá um að taka aukaflug á frídögum sínum, til dæmis þegar áætlun raskast eða manna þarf flug.
„Auðvitað hlaupum við þá til, þó svo að frídagarnir séu mjög dýrmætir,“ sagði Sara.
Nú hafi flugmenn hins vegar í auknum mæli ákveðið að selja ekki þessa daga.
„Við höfum aðeins verið að stíga niður fæti og segja: Prófum bara að vera heima hjá okkur á hvíldardögum og selja þetta ekki,“ sagði hún.
Í viðtalinu kom fram að tuttugu flugferðum Icelandair hefði verið aflýst á tæpum mánuði vegna manneklu.
„Þetta er auðvitað hrikalegt,“ sagði Sara.
Vill að fleiri verði ráðnir
Sara sagði flugmenn hafa óskað eftir því að fleiri starfsmenn verði ráðnir og að áætlunin verði mönnuð með öðrum hætti en með því að treysta á frídaga flugmanna.
„Það er bara óviðunandi að við eigum alltaf að selja okkar frídaga, þó svo við fáum ágætlega borgað fyrir þá. Hvíldin, heilsan og samveran með fjölskyldunni eru dýrmætari,“ sagði hún.
Hún sagði að auðvitað gæti verið freistandi fyrir fólk að taka aukavinnu þegar aukagreiðslur bjóðast, sérstaklega þegar fjölskyldur standa í stórum útgjöldum. Til lengri tíma sé fyrirkomulagið þó ekki boðlegt.
Hafnar launaumræðunni
Sara sagði ýmsar tölur hafa verið nefndar opinberlega um laun flugmanna og flugstjóra sem hún kannaðist ekki við úr eigin launaseðli.
„Ég vildi að ég væri með þessi laun sem þeir eru að auglýsa í fjölmiðlum. Ég er ekki með þessi laun,“ sagði hún.
Hún sagðist ekki vita hvaðan þær tölur væru komnar og nefndi að hugsanlega væru þar inni laun fólks sem gegndi einnig öðrum störfum innan félagsins.
Óttast erlendar starfsmannaleigur
Sara sagði margar raddir í umræðunni virðast telja lausnina vera að kaupa inn erlendar starfsmannaleigur. Hún varaði við þeirri leið.
„Reynslan hefur sýnt að það er ekki rétta leiðin. Viljum við virkilega sjá störfin fara úr landi og reksturinn kannski að hluta í erlent skattaskjól?“ spurði hún.
Aðspurð hvort flugmenn óttuðust að félagið yrði lagt niður eða starfsemin færð yfir í annað form með ódýrara vinnuafli erlendis frá, sagði Sara slíkan ótta vissulega vera til staðar.
„Þetta hefur verið reynt í flugbransanum ítrekað. Auðvitað óttumst við það,“ sagði hún.
„Upplifi mig ekki í heilbrigðu liði“
Sara vísaði einnig til slagorðs Icelandair um að allir séu í sama liði. Hún sagðist upplifa sterka liðsheild meðal starfsfólksins sem heldur daglegum rekstri gangandi; flugfreyja, flugvirkja, hlaðmanna og áhafna.
„Þetta er mitt lið og það gengur vel,“ sagði hún.
En þegar horft sé á stærri myndina sé staðan önnur.
„Þegar maður horfir á stærri myndina þá er liðið frekar óheilbrigt að mínu mati,“ sagði Sara.
Hún sagðist ekki sjálf sitja í samninganefnd og þekkti því ekki stöðuna í viðræðunum til hlítar. Hún hefði þó heyrt að þær þokuðust lítið áfram. Flugmenn væru tilbúnir að fresta málinu fram á haust en henni skildist að ekki hefði verið tekið vel í það.
Sara sagði að lokum að hún væri farin að spyrja sig hvort þetta væri það lið sem hún vildi tilheyra til framtíðar, ef vinnuumhverfið ætti að þróast í átt að því sem hún kallaði verstu dæmin úr erlendum flugrekstri.
