Kristján Þórður Snæbjarnarson, þingmaður Samfylkingarinnar og nefndarmaður í atvinnuveganefnd Alþingis, sagði í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag að markmið laganna væri fyrst og fremst að tryggja að íbúðir nýtist sem heimili fólks, en ekki sem fjárfestingarvara.
„Forgangsatriðið er að tryggja að íbúðir nýtist sem heimili fólks en séu ekki markaðsvara eða fjárfestingarvara,“ sagði Kristján.
Ein íbúð í þéttbýli í stað tveggja
Að sögn Kristjáns felst meginbreytingin í því að einstaklingar geti ekki lengur leigt út tvær íbúðir í þessu kerfi innan þéttbýlis. Framvegis verði heimilt að leigja út lögheimili sitt og eina eign í dreifbýli, en innan þéttbýlis verði heimildirnar þrengdar.
Hann sagði breytinguna svar við þeim vanda sem blasað hefði við um árabil, ekki síst á höfuðborgarsvæðinu og í öðrum þéttbýliskjörnum þar sem skortur á húsnæði væri verulegur.
Breytingarnar snerta einhver hundruð íbúða sem nú falla undir þetta fyrirkomulag, að sögn Kristjáns.
Óbreytt 90 daga regla og tekjuþak
Þrátt fyrir hertari skorður verða ákveðin viðmið óbreytt. Fólk má áfram leigja út íbúð í skammtímaleigu í allt að 90 daga á ári og hámarkstekjur af slíkri útleigu verða áfram tvær milljónir króna á ári.
Kristján sagði þessar fjárhæðir þó sýna að verulegir fjármunir væru undir og að hefðbundinn leigumarkaður ætti í samkeppni við skammtímaleigu.
Vonir standi til þess að hluti þeirra íbúða sem nú séu í skammtímaleigu fari annaðhvort í sölu eða á langtímaleigumarkað.
„Best væri náttúrulega að fleiri íbúðir kæmu inn á markaðinn í langtímaleigu og væru notaðar sem heimili fólks til að búa í,“ sagði hann.
Eftirlit áfram hjá sýslumanni
Aðspurður um framkvæmd og eftirlit sagði Kristján að það yrði áfram í höndum sýslumanns, sem heldur utan um skráningar og leyfisveitingar vegna skammtímaleigu. Eigendur þurfi því áfram að sækja um heimild og skrá íbúðir sínar í kerfið.
Hann sagði jafnframt að ekki hefði beinlínis verið stefnt að algjöru banni við Airbnb eða annarri skammtímaleigu hér á landi, þótt stjórnvöld hafi víða erlendis, sérstaklega í stórborgum, gripið til enn harðari ráðstafana.
Leigjendasamtökin fagna en segja meira þurfa til
Yngvi Ómar Sigrúnarson, formaður Leigjendasamtakanna, segir lagabreytinguna mikilvægt skref. Samtökin hefðu lengi barist gegn því sem hann kallar fjárfestingavæðingu fasteignamarkaðarins.
„Þetta er búið að vera baráttumál okkar lengi, að berjast gegn svona fjárfestingavæðingu fasteignamarkaðarins og stór hluti af því er Airbnb,“ sagði Yngvi.
Hann lýsti því hvernig íbúðir hefðu undanfarin ár verið teknar af hefðbundnum leigumarkaði yfir sumartímann og nýttar í skammtímaleigu, á meðan leigjendur þyrftu í sumum tilvikum að víkja. Einnig sagði hann að dýrar nýbyggingar hefðu að einhverju leyti verið seldar sérstaklega inn á slíkan markað.
Segir húsnæði hafa breyst í fjárfestingarvöru
Yngvi sagði þróunina á húsnæðismarkaði hafa tekið miklum breytingum eftir árið 2010. Að hans mati hafi markaðurinn í síauknum mæli þróast úr því að snúast um heimili fólks yfir í að vera fjárfestingarmarkaður.
Hann nefndi þar bæði áhrif Airbnb og vaxandi umsvif stórra leigufélaga. Að hans sögn hafi það orðið til þess að leiguverð hér á landi hefur hækkað gríðarlega á undanförnum árum.
Yngvi sagði þó að nýju lögin myndu ein og sér tæplega nægja til að hafa afgerandi áhrif á leiguverð, þótt þau gætu aukið framboð á langtímaleigumarkaði.
„Það þarf að gera meira. Einnig þyrfti að taka á annarri skammtímaleigu á vegum fyrirtækja og samsteypa, meðal annars í gegnum síður á borð við Booking.com.“
Óvíst hvort leiguverð lækki
Spurður hvort lagabreytingarnar gætu lækkað leiguverð sagðist Yngvi ekki treysta sér til að fullyrða um það. Hann sagði þó ljóst að ef íbúðir færðust úr skammtímaleigu yfir í hefðbundna leigu myndi það draga úr möguleikum eigenda til mikillar arðsemi.
Að hans mati er leigumarkaðurinn nú þegar í hæstu hæðum en hann sagðist hafa trú á að frekari aðgerðir gætu komið síðar til hagsbóta fyrir leigjendur.
