Ívar Guðmunds
Ívar Guðmunds
12:15 - 13:00

Núna

Daryl Hall & John Oates

Maneater

Næst

Helgi Björnsson

Allt ljómar

Þor­gerður: ESB-viðræður gætu tekið 18 mánuði

Reykjavík síðdegis skrifar
Þor­gerður: ESB-viðræður gætu tekið 18 mánuði
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir að samningaviðræður við Evrópusambandið gætu tekið um eitt og hálft ár ef þjóðin segir já í ágúst við því að halda viðræðum áfram. Þetta kom fram í beinni línu í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni þar sem hlustendur spurðu hana út í kostnað, stjórnarskrá, evru, öryggismál og samband Íslands við Evrópu og Bandaríkin.

Í svörum sínum lagði Þorgerður áherslu á að já í fyrstu þjóðaratkvæðagreiðslu fæli ekki í sér endanlega ákvörðun um aðild. Hún sagði hins vegar að slíkt já myndi opna fyrir viðræður og að samningurinn sjálfur færi síðar í aðra þjóðaratkvæðagreiðslu.

Guðmundur spurði um kostnaðinn

Síminn var rauðglóandi á beinni línu Bylgjunnar en fyrsti hlustandinn, Guðmundur, spurði Þorgerði hvað fyrri tilraun til aðildarviðræðna hefði kostað og hvað nýtt ferli gæti kostað ef af því yrði. 

Þorgerður sagði að samkvæmt áætlun í þingsályktunartillögu hefðu bein framlög síðast numið sjö eða átta hundruð milljónum.

Hún sagði þó að ekki mætti aðeins horfa á beinan kostnað ríkisins heldur einnig kostnað sem félli á heimili og fyrirtæki. Í því samhengi nefndi hún kostnað við að halda uppi gjaldeyrisvarasjóði og sagði: „Ég vil frekar nota þá 40 milljarða í innviðauppbyggingu í velferðarkerfið.“

Þá sagði hún að að hennar mati væru „miklu, miklu stærri hagsmunir“ fólgnir í stöðugra efnahagsumhverfi fyrir heimili landsins.

Stefán spurði um stöðugleika og ávinning

Stefán spurði hvort innganga í Evrópusambandið gæti hjálpað íslensku efnahagslífi að ná stöðugleika og hvort ávinningurinn gæti orðið meiri en kostnaðurinn. Þorgerður sagðist telja að svo væri og að ávinningurinn yrði verulegur, ekki síst fyrir almenning og launafólk.

Hún nefndi lægri vexti og lægri verðbólgu og vísaði þar meðal annars til Færeyja. Að hennar sögn nota Færeyingar fjármuni sem annars færu í vaxtagreiðslur meðal annars í uppbyggingu innviða. Hún sagðist vilja fara „ekkert ósvipaðar slóðir“.

Þorgerður sagði jafnframt að innganga myndi kalla á meiri aga í ríkisfjármálum og á vinnumarkaði. Hún sagðist sannfærð um að með því mætti stuðla að meiri stöðugleika í efnahagslífinu.

Gunnar spurði um stjórnarskrána og næstu skref

Gunnar spurði hvort ekki væri skynsamlegra að klára álitaefni tengd stjórnarskránni áður en farið yrði í samningaviðræður og hvað tæki þá við ef samningar næðust. Í svari sínu sagði Þorgerður að hún vonaðist til þess að ef niðurstaðan yrði jákvæð færi Ísland sem fyrst í viðræður.

Hún sagði jafnframt að heiðarlegast væri að byrja á erfiðustu köflunum, þeim sem sneru „fyrst og síðast sjávarútveg og landbúnað.“

Um stjórnarskrána sagði hún að að hennar mati þyrfti að fara í ákveðnar breytingar á henni, ekki aðeins vegna Evrópusambandsmálsins heldur einnig vegna annarra atriða, þar á meðal auðlinda. Hún sagðist sjá fyrir sér að ef þjóðin segði „já“ í ágúst yrði strax farið af stað með drög að stjórnarskrárbreytingum samhliða viðræðunum.

Hins vegar yrði ekki sérstök þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrárbreytingar sem slíkar, heldur færu þær eftir þinglegu ferli.

Einar spurði um evruna og gagnrýni andstæðinga

Þá var komið að Einari að spyrja utanríkisráðherra. Hann vísaði í gagnrýni á evruna og spurði af hverju ráðherrann tæki ekki mark á þeim sjónarmiðum. Í svarinu vísaði Þorgerður aftur til Færeyja og sagði að þar sæist hvernig annað gjaldmiðlafyrirkomulag gæti nýst litlu hagkerfi með útflutning sem væri að ýmsu leyti sambærilegur við það íslenska.

Hún sagði einnig að Ísland hefði þegar prófað ýmis tæki í gjaldmiðilsmálum án þess að þau hefðu gagnast íslenskum fjölskyldum nægilega vel. Að hennar mati ætti þjóðin að fá tækifæri til að taka afstöðu til málsins á grundvelli þess sem lægi fyrir í samningum.

Magnús spurði um öryggissamstarf og Bandaríkin

Magnús setti spurningamerki við hvort Evrópa gæti í raun komið Íslandi til varnar og dró öryggisráðstafanir Evrópu í efa. Þorgerður sagði mikilvægt að svara þeim fullyrðingum.

Hún lagði áherslu á að samband Íslands við Bandaríkin væri gott og að Ísland ætti bæði aðild að NATO með Bandaríkjunum og varnarsamning við þau. Hún sagði einnig að engin ástæða væri til annars en að gera ráð fyrir að Bandaríkin stæðu við skuldbindingar sínar gagnvart Íslandi.

Á sama tíma sagði hún að nútímaógnir birtust ekki endilega í formi hefðbundins hernaðar. Hún nefndi þar atlögur að neðansjávarinnviðum, orkumannvirkjum og upplýsingaóreiðu og sagði að þess vegna væri mikilvægt að efla samvinnu við fleiri ríki og bandalög, þar á meðal Evrópusambandið, Noreg, Bretland og Kanada.

Segir Evrópu standa undir vörnum Úkraínu

Í sama svari vék Þorgerður einnig að stöðunni í Úkraínu. Hún hafnaði þeirri fullyrðingu að Evrópa væri ekki að gera neitt og sagði að samkvæmt tölum sem farið hefði verið yfir á NATO-fundi stæðu Evrópa og Kanada undir fjármögnun stríðsins í Úkraínu.

„Það er Evrópa sem stendur undir því að verja Úkraínu,“ sagði hún.

Þá sagði hún jafnframt að 77 prósent Íslendinga styddu að Ísland legði sitt af mörkum til varnar Úkraínu og að með því væri einnig verið að verja öryggi Evrópu og þar með hagsmuni Íslands.

Segir viðræður geta gengið hratt fyrir sig

Í lok viðtalsins var Þorgerður Katrín spurð hversu langan tíma samningaviðræður gætu tekið ef þjóðin segði já í ágúst. Hún sagði að í alþjóðamálum teldist eitt og hálft ár skammur tími, en að hún teldi slíkan tímaramma mögulegan ef vel gengi.

Um leið lagði hún áherslu á að niðurstaðan yrði að verja íslenska hagsmuni. Hún sagði að hún myndi ekki segja já við samningi „sem að tryggir ekki hagsmuni Íslands þegar kemur að auðlindum okkar“.

Mikilvægt væri, að hennar sögn, að þjóðin fengi sjálf að sjá hvað slíkur samningur fæli í sér áður en endanleg ákvörðun yrði tekin.

Fleiri greinar