Bragi Guðmundsson
Bragi Guðmundsson
18:55 - 23:00

Núna

Benson Boone

Slow It Down

Næst

Friðrik Dór

Þessi Kjóll

Varar við of víð­tækum sóttvarnaheimildum: „Hvað má ríkis­valdið ganga langt?“

Reykjavík síðdegis skrifar
Varar við of víð­tækum sóttvarnaheimildum: „Hvað má ríkis­valdið ganga langt?“
Sigurður Örn Hilmarsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, gagnrýndi harðlega fyrirhugaðar breytingar á sóttvarnalögum í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. Hann segir frumvarpið fela í sér of víðtækar heimildir fyrir heilbrigðisráðherra, án þess að Alþingi hafi nægilega beina aðkomu að ákvörðunum um íþyngjandi sóttvarnaaðgerðir.

Að hans mati snýst málið í grunninn um mörk ríkisvaldsins gagnvart borgurunum og hversu langt stjórnvöld megi ganga þegar farsóttir eða annað neyðarástand steðjar að.

Í viðtalinu sagði Sigurður Örn að meginannmarki frumvarpsins væri að í því skorti skýr efnisleg viðmið, meginreglur og skilyrði um það hvenær og hvernig mætti grípa til verulegra takmarkana á frelsi fólks. Hann hélt því fram að frumvarpið fæli í raun í sér opna reglugerðarheimild fyrir heilbrigðisráðherra til að ákveða hvaða ráðstafana skyldi gripið til.

Sagði hann meðal annars að samkvæmt frumvarpinu mætti, að hans mati, fræðilega setja á útgöngubann á ákveðnum svæðum eða jafnvel landinu öllu, einnig gagnvart fólki sem hvorki væri sýkt né hefði umgengist smitaða.

Að mati Sigurðar Arnar vegur slíkt þungt gagnvart grundvallarhugmyndum um þrískiptingu ríkisvaldsins, þar sem löggjafinn eigi sjálfur að marka skýrari ramma um valdheimildir framkvæmdarvaldsins.

Lýðræðisleg aðkoma

Sigurður Örn sagði Sjálfstæðisflokkinn hafa lagt fram breytingartillögur við frumvarpið. Þar hafi verið gert ráð fyrir að ráðherra gæti gripið til aðgerða til skamms tíma í neyð, en að honum bæri síðan að leita aftur til Alþingis ef framlengja þyrfti slíkar heimildir.

Með því væri leitast við að tryggja nauðsynlegt jafnvægi milli hraðrar viðbragðsgetu stjórnvalda annars vegar og lýðræðislegrar aðkomu kjörinna fulltrúa hins vegar.

Hann sagði mikilvægt að ekki yrði byggt upp kerfi þar sem einn ráðherra eða embættismaður gæti með mjög víðtækum hætti gripið inn í daglegt líf fólks án skýrs umboðs frá Alþingi.

Vill rannsóknarnefnd um Covid-tímann

Í viðtalinu kallaði Sigurður Örn jafnframt eftir því að skipuð yrði rannsóknarnefnd Alþingis til að fara yfir sóttvarnaaðgerðir á Covid-tímanum. Hann sagði slíka vinnu nauðsynlega til að meta bæði samfélagsleg og efnahagsleg áhrif aðgerðanna, sem og áhrif þeirra á réttindi borgaranna.

Sagði hann að ekki ætti að líta svo á að verið væri að leita að sökudólgum, heldur væri markmiðið að draga lærdóm af reynslunni svo betur mætti bregðast við næsta faraldri.

Að hans mati hefur enn ekki farið fram nægilega djúp og heildstæð greining á því hvort stjórnvöld hafi á köflum gengið of langt í skerðingu frelsis og réttinda, meðal annars með takmörkunum á skólahaldi og félagslífi barna.

Telur markmiðin hafa færst til í faraldrinum

Spurður hvort hann teldi að gengið hefði verið of langt í Covid-faraldrinum svaraði Sigurður Örn því játandi. Hann sagði þó jafnframt að margt hefði gengið vel og að skilningur hefði verið fyrir sterkum aðgerðum í upphafi þegar markmiðið var að verja heilbrigðiskerfið og tryggja getu Landspítalans til að sinna alvarlega veiku fólki.

Hann sagði hins vegar að síðar hefði mátt sjá merki þess að markmiðin hefðu færst til, frá því að verja innviði samfélagsins yfir í það að reyna að halda smitum niðri með sífellt harðari aðgerðum. Þar teldi hann að stjórnvöld hefðu farið af leið.

Gagnrýnir refsivæðingu óskýrrar hegðunar

Sigurður Örn vakti einnig athygli á því að að hans mati gæti orðalag frumvarpsins orðið svo víðtækt að refsivert yrði að gæta ekki nægilega vel að persónulegum sóttvörnum, án þess að það væri skilgreint með skýrum hætti hvað í því fælist.

Hann sagði slíkt geta skapað verulega réttaróvissu og taldi óásættanlegt að löggjöf sem gengi jafn nærri borgurunum væri svo opin í annan endann.

Í lok viðtalsins sagði Sigurður Örn að útlit væri fyrir að málið yrði afgreitt frá Alþingi síðar í dag. Hann sagðist þó vona að frumvarpið fengi meiri og vandaðri umræðu á lokametrunum en verið hefði fram að þessu.

Að hans mati er um að ræða eitt mikilvægasta álitaefni löggjafans, enda snerti það ekki aðeins viðbrögð við farsóttum heldur sjálf mörk ríkisvaldsins gagnvart frelsi borgaranna.

Fleiri greinar