Jakob Falur sagði að Ísland væri lítill markaður, en að það breytti því ekki að jafn flókið væri að koma lyfi inn á íslenskan markað og stærri markaði. Umbúðir, fylgiseðlar og allt utanumhald þyrfti að vera til staðar, þótt markaðurinn væri aðeins um 400 þúsund manns.
Lægsta verðið á Norðurlöndunum
Að hans sögn hefur krafa stjórnvalda um að sjúkrahúslyf skuli bera lægsta verð á Norðurlöndunum haft mikil áhrif. Hann sagði þessa kröfu hafa gert það að verkum að ný lyf kæmu bæði síðar og sjaldnar til Íslands en til landanna í kringum okkur.
Jakob Falur rifjaði upp að þessi regla hefði upphaflega komið inn sem tímabundin ráðstöfun eftir hrun. Fyrirtækin hefðu þá sýnt því skilning, en hún hefði síðan orðið hluti af kerfi sem nú hamlaði aðgengi að nýjum meðferðum.
Hann sagði eðlilegt að Landspítalinn og opinberir aðilar leituðu hagstæðasta verðs, meðal annars í gegnum norræn útboð, en taldi vandann liggja í því að íslenska regluverkið væri orðið svo stíft að það drægi úr áhuga fyrirtækja á að koma með ný lyf hingað.
Íslenskir læknar eru árum á eftir
Ragnar Freyr sagði sig horfa á málið út frá hagsmunum sjúklinga. Hann sagði einfaldlega að hann vildi geta boðið sínum sjúklingum sömu meðferð og læknar geta boðið annars staðar í Evrópu.
Hann benti á að hann hefði menntað sig í Svíþjóð og að þar væri bæði meira úrval lyfja og fleiri möguleikar í hverjum sjúkdómaflokki. Hér á landi stæðu læknum hins vegar síður til boða nýjustu og bestu úrræðin.
Ragnar Freyr orðaði það þannig að dagatalið á borðinu hjá honum væri í raun „2018“. Með því átti hann við að verkfærin sem hann hefði til að meðhöndla íslenska sjúklinga væru í sumum tilvikum þau sömu og sænskir læknar höfðu yfir að ráða fyrir sex til átta árum.
Bitnar á sjúklingum
Ragnar Freyr sagði að þetta væri ekki bara kerfislegt eða tæknilegt vandamál heldur spurning um raunveruleg lífsgæði og heilsu fólks. Hann nefndi að í gigtarlækningum væru lyf sem hefðu verið á markaði erlendis í mörg ár en væru enn ekki komin til Íslands.
Hann sagði sömuleiðis frá því að fyrirtæki með sérhæft lyf við alvarlegri beinþynningu hefði einfaldlega dregið sig af íslenskum markaði. Sem betur fer hefði enn verið hægt að flytja lyfið inn, en staðan sýndi að regluverkið væri svo erfitt að sum fyrirtæki sæju sér ekki hag í að starfa hér.
Að hans mati mætti vel ímynda sér að hér væru sjúklingar sem fengju ekki fullnægjandi meðferð vegna þess að ákveðin lyf væru ekki á markaði. Þar með væri fólk veikara en það þyrfti að vera.
Undanþágukerfið leysi ekki vandann
Jakob Falur sagði að þegar lyf kæmu ekki inn með eðlilegum hætti færu þau oft í svokallað undanþágukerfi. Það þýddi meiri pappírsvinnu, flóknara ferli og að hans mati oft hærri kostnað.
Hann sagði því alls ekki ljóst að ríkið væri í raun að spara með þessu fyrirkomulagi. Þvert á móti gæti kerfið verið dýrara, þyngra og óhagkvæmara, auk þess sem það seinkaði aðgengi sjúklinga að meðferð.
Þjóðþrifamál að breyta þessu
Báðir sögðu þeir að nú þyrfti að taka málið föstum tökum. Ragnar Freyr sagði að það ætti ekki að þurfa hóp lækna að beita persónulegum tengslum og þrýstingi á einstök fyrirtæki til að fá lyf til landsins. Það ætti einfaldlega að vera til regluverk sem virkaði.
Jakob Falur sagði nauðsynlegt að fá alla hagsmunaaðila að borðinu, fulltrúa sjúklinga, lækna, stjórnvalda og lyfjafyrirtækja, og ræða opinskátt hvernig tryggja mætti betra aðgengi að nýjum lyfjum á Íslandi.
Kjarni málsins hjá þeim báðum var skýr: ef íslenskt samfélag telur mikilvægt að sjúklingar hafi aðgang að nýjum og betri lyfjum, þá þurfi að breyta leikreglunum. Annars haldi Ísland áfram að sitja eftir.
