Að sögn Grétu snýst málið ekki bara um búsetu heldur líka um léttari umferð, minni streitu og meira svigrúm í daglegu lífi. Hún sagði að sveigjanlegra vinnufyrirkomulag gæti dregið úr umferðarþunga, létt á húsnæðisþrýstingi og aukið vellíðan starfsfólks. Í skýrslu rannsóknarinnar kemur fram að þetta geti einnig haft jákvæð umhverfisáhrif og skapað sóknarfæri fyrir bæði fyrirtæki og byggðir.
Fleiri vilja vinna svona en gera það í dag
Gréta sagði að fólk væri almennt tilbúið í meiri sveigjanleika en vinnumarkaðurinn byði upp á núna. Niðurstöðurnar sýna að 24 prósent þátttakenda telja að störf sín gætu verið unnin óstaðbundið í 26 til 75 prósent tilfella, en aðeins 10 prósent segja það vera raunina í dag. Þá segja um 17 prósent að starf sitt sé annað hvort þegar óstaðbundið eða að engin raunveruleg hindrun sé fyrir því.
Kjarni málsins hjá Grétu var sá að viljinn og möguleikarnir væru fyrir hendi, en fyrirkomulagið á vinnustöðum hefði ekki fylgt þróuninni nægilega hratt eftir. Hún sagði að mörg fyrirtæki og stofnanir hefðu mótað sér stefnu, en að þar væri enn mikið sóknarfæri.
Covid breytti miklu en ekki nóg
Gréta sagði að faraldurinn hefði kennt bæði starfsfólki og stjórnendum margt um það hvernig væri hægt að vinna öðruvísi. Samt hefði ekki orðið sú varanlega breyting sem margir bjuggust við þegar faraldrinum linnti.
Að hennar mati væri þetta eitt af því sem þyrfti að skoða betur. Hún sagði að víða væru til staðar blendin vinnufyrirkomulög þar sem fólk ynni tvo til þrjá daga að heiman og að sú leið gæti haft umtalsverð áhrif, bæði á lífsgæði og álag á innviði. Rannsóknin bendir einmitt til þess að nokkuð stór hluti fólks telji að starf sitt megi vinna meira óstaðbundið en nú er gert.
Vesturland gæti tekið stórt stökk
Sérstaklega var horft til Vesturlands í rannsókninni, þar sem hún var unnin fyrir Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi. Gréta sagði að þar gæti íbúafjölgun orðið mjög mikil ef fólk nýtti möguleika óstaðbundinna starfa í ríkari mæli. Hún tók þó fram að það væri eitt að segjast vilja flytja og annað að gera það í raun.
Samt sagði hún að jafnvel brot af þeirri mögulegu þróun gæti haft veruleg áhrif fyrir minni byggðarlög. Í skýrslunni kemur fram að fyrir fámenn byggðarlög gætu jafnvel tiltölulega fáir nýir íbúar skipt miklu máli.
Samvinnurými skipta líka máli
Gréta nefndi að óstaðbundin vinna þyrfti ekki að þýða einangrun heima við eldhúsborðið. Hún sagði samvinnurými skipta miklu máli, bæði félagslega og faglega, og að þau væru að spretta upp víða um land.
Sjálf vinnur hún óstaðbundið frá Þórshöfn á Langanesi og sagði að slíkt fyrirkomulag gæti vel gengið, sérstaklega ef góð nettenging og aðstaða væru til staðar. Í skýrslunni er líka sérstaklega fjallað um samvinnurými sem hluta af innviðum óstaðbundinna starfa.
Gréta sagði að bæði fyrirtæki og stofnanir ættu að horfa alvarlega á þessa möguleika. Hún taldi að hið opinbera ætti sérstaklega að gefa þessu meiri gaum, enda gæti sveigjanlegra vinnufyrirkomulag haft jákvæð áhrif langt út fyrir vinnumarkaðinn sjálfan.
Þetta snýst ekki bara um þægindi fyrir einstaka starfsmenn, að sögn Grétu, heldur um byggðaþróun, samgöngur, húsnæðismál og lýðheilsu. Og ef viljinn er til staðar, þá gætu áhrifin orðið mun meiri en margir gera sér grein fyrir.
