Þórður Magnússon, atvinnurekandi og samfélagsrýnir, telur að meðalmanneskja á Íslandi gæti átt allt að 228 milljónir króna við starfslok, miðað við að hefðbundinn lífeyrissparnaður hefði verið ávaxtaður með öðrum hætti en nú tíðkast.
Í viðtali í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni sagðist hann hafa látið reikna dæmi þar sem einstaklingur byrjar að vinna 18 ára, er á meðallaunum alla starfsævina og leggur til hliðar sambærilegt hlutfall og í íslenska lífeyriskerfinu.
Samkvæmt þeirri útreikningu, þar sem sparnaðurinn er ávaxtaður í bandaríska hlutabréfavísitölusjóðnum S&P 500, væri uppsöfnuð eign við 67 ára aldur um 228 milljónir króna.
„Yfir 1,4 milljónir á mánuði í vexti“
Þórður bendir á að miðað við meðalinnlánsvexti banka í dag, sem hann setur við 7,55 prósent, gæti slík upphæð skilað rúmlega 1,4 milljónum króna í mánaðarlegar vaxtatekjur.
„Þú þarft í raun ekki að ganga á höfuðstólinn. Hann gæti staðið óhreyfður og jafnvel erfst að fullu,“ segir hann.
Á ársgrundvelli jafngilda slíkir vextir um 17 milljónum króna samkvæmt hans útreikningum.
Lífeyrissjóðir „eignast allt“
Þórður gagnrýnir harðlega íslenska lífeyriskerfið og bendir á að lífeyrissjóðir eigi stóran hluta íslensks atvinnulífs, þar á meðal fyrirtæki, verslanir og fjármálafyrirtæki.
„Við erum í raun að skipta út ríkinu fyrir lífeyrissjóði. Þeir eignast allt – og við eigum þá óbeint. En við höfum takmarkaða stjórn á þessu fé,“ segir hann.
Hann heldur því fram að einstaklingar hafi í reynd ekki beinan aðgang að eigin lífeyrissparnaði og því sé eignarhald þeirra skert.
Hann gagnrýnir jafnframt að ekki sé hægt að hafa sömu áhrif á stjórn lífeyrissjóða og til dæmis á stjórnvöld með kosningum.
„Peningar sem þú getur ekki stýrt eða haft aðgang að, þá átt þú þá í raun ekki,“ segir hann.
Leggur áherslu á aðskilnað kerfa
Að mati Þórðar var lífeyrissjóðakerfið upphaflega hugsað sem skyldusparnaður einstaklinga en ekki sem úrræði til tekjujöfnunar eða félagslegra úthlutana.
Hann segir slíkt hlutverk eiga heima í skattkerfinu, ekki í lífeyrissjóðum.
„Ef farið er í skyldusparnað einstaklinga til að úthluta til annarra, þá er það að mínu mati rangt,“ segir hann.
Bendir á fleiri fjárfestingarleiðir
Þórður tekur fram að fjárfesting í S&P 500 sé aðeins ein af mörgum leiðum sem hægt væri að fara.
Hann nefnir einnig sem dæmi blöndu af íslenskum og erlendum ríkisskuldabréfum sem möguleika til að tryggja verðgildi sparnaðar til lengri tíma.
Viðhorf Þórðar eru skýr og hann viðurkennir sjálfur að þau falli ekki öllum í geð, enda segist hann nálgast málið út frá frjálslyndum og kapítalískum sjónarmiðum.
Umræðan um framtíð lífeyriskerfisins hefur verið áberandi á undanförnum misserum og ljóst að sjónarmið sem þessi munu halda áfram að vekja athygli og deilur.
