Erna Hrönn
Erna Hrönn
13:00 - 16:00

Núna

sombr

undressed

Næst

Fleetwood Mac

Go Your Own Way

Varar við unninni repjuolíu

Bítið skrifar
Varar við unninni repjuolíu
Í Bítinu á Bylgjunni í morgun ræddi Elísabet Reynisdóttir næringarfræðingur um repjuolíu, vinnslu hennar og hvernig hún birtist neytendum í daglegum matvörum. Hún sagði umræðuna oft verða bæði tilfinningaþrungna og umdeilda, en vildi fyrst og fremst hvetja fólk til að kynna sér betur hvað væri í vörunum sem það kaupir og neytir.

Elísabet sagði ástæðuna fyrir því að hún tæki repjuolíu sérstaklega fyrir vera þá að margir hefðu beðið hana um að útskýra betur það sem hún hefði áður sagt um olíur í unnum matvælum. Að hennar sögn sé repjuolía víða notuð í vörum sem líta út fyrir að vera saklausar eða jafnvel heilsusamlegar.

Hún nefndi að ef fólk skoði innihaldslýsingar megi sjá repjuolíu í ýmiss konar matvörum, þar á meðal kexi, sósum og öðrum vörum sem jafnvel beri merkingar sem gefi til kynna að þær séu hollur kostur.

Ekki öll repjuolía eins

Í viðtalinu lagði Elísabet áherslu á að repjuolía væri ekki einfaldlega ein og sama varan í öllum tilfellum. Hún sagði mikilvægt að greina á milli kaldpressaðrar olíu annars vegar og unninnar olíu hins vegar.

Repjuolía er, eins og hún útskýrði, unnin úr fræjum repju. Hún sagði hins vegar að þegar olían væri hituð og unnin með leysiefnum breyttist hún verulega og væri þá ekki lengur að sinna því hlutverki sem margir teldu hana hafa sem næringarríka olíu.

Að hennar sögn sé þetta lykilatriði í umræðunni. Hún sagði að kaldpressaðar olíur væru ekki unnar á sama hátt og að ef olía væri seld sem kaldpressuð væri það yfirleitt tekið skýrt fram á umbúðum. Ef það kæmi ekki fram væri líklegt að um unna olíu væri að ræða.

Elísabet sagði að þegar repjuolía væri hituð og unnin með leysiefnum væri verið að „efnabreyta henni“ og að hún gæti þá oxast og haft óæskileg áhrif á líkamann. Hún nefndi meðal annars að slík olía gæti stuðlað að bólgum og haft áhrif á efnaskipti.

Hún orðaði það þannig að olían færi í „andhverfu sína“ ef hún væri unnin mjög mikið, þrátt fyrir að fólki hafi lengi verið kennt að jurtaolíur væru almennt góðar fyrir hjarta- og æðakerfið.

Heiti á umbúðum geti verið villandi

Í viðtalinu kom einnig fram að repjuolía birtist ekki alltaf undir sama nafni á umbúðum. Elísabet sagði að fólk gæti rekist á hana sem canola oil, en einnig undir heitum á borð við vegetable oil, grænmetisolíu eða jurtafitu.

Hún sagði þetta gera neytendum erfiðara fyrir, enda gæti verið óljóst hvaða tegund olíu væri í vörunni og hvernig hún hefði verið unnin.

Elísabet sagðist vilja sjá meiri gagnsæi í kringum olíur sem notaðar eru í matvælum. Hún sagðist vilja geta séð hvaðan olían kæmi, hvernig hún hefði verið framleidd og hvaða meðferð hún hefði fengið áður en hún rataði í vörur á markaði.

„Ég vil fá að vita uppruna vörunnar,“ sagði hún.

Hún nefndi að á Íslandi væri líklega hægt að nálgast góða repjuolíu og sagðist telja að hérlendis væri framleidd kaldpressuð repjuolía. Hún sagði því ástæðu til að neytendur spyrðu frekar út í slíkt og leituðu jafnvel sérstaklega að íslenskri framleiðslu.

Segir umræðuna hafa orðið pólitíska

Elísabet sagði umræðuna um repjuolíu hafa harðnað mikið og að hún hefði sjálf fengið gagnrýni þegar hún ræddi áður um repjuolíu, meðal annars í tengslum við haframjólk. Hún sagði að sumir hefðu brugðist við með því að halda því fram að repjuolía væri ekki nærri því eins óholl og hún væri að gefa í skyn.

Hún benti jafnframt á að í Bandaríkjunum væri umræðan orðin mjög stór og nefndi að heilbrigðisráðherrann þar vildi láta banna repjuolíu og aðrar sambærilegar olíur í matvælaiðnaði. Að hennar mati sýndi það hversu umdeilt málið væri orðið.

Í viðtalinu sagði Elísabet einnig að repjuolía væri að hennar mati líklega mikið notuð í veitingageiranum hér á landi, meðal annars vegna þess að hún væri ódýr, hlutlaus og henti vel til steikinga og djúpsteikinga.

Hún sagðist hafa heyrt að sums staðar væri olíu í djúpsteikingarpottum skipt mjög sjaldan út og taldi mikilvægt að neytendur spyrðu hvaða olía væri notuð þar sem þeir keyptu mat. Hún tók þó fram að það ætti ekki við alls staðar og nefndi dæmi um kokk sem notaði ólífuolíu.

Að hennar sögn ættu þeir sem vönduðu sig í þessum efnum að njóta þess í trausti viðskiptavina.

Hvetur fólk til að velja frekar betur en að forðast allt

Þrátt fyrir gagnrýni sína á unna repjuolíu sagði Elísabet ekki rétt að fólk ætti að henda öllum olíum út úr mataræðinu. Hún sagði frekar mikilvægt að velja betur og nefndi avókadóolíu, ólífuolíu og kaldpressaða repjuolíu sem dæmi um valkosti sem kæmu til greina.

Kjarni málsins væri, að hennar sögn, að neytendur tækju upplýstar ákvarðanir um eigin heilsu og kynntu sér betur það sem væri í vörunum sem þeir kaupa.

„Skoðið aftan á vörurnar,“ sagði hún.

Fleiri greinar