Kári lét þau orð falla í viðtali við Morgunblaðið á dögunum en Yngvi sagði leigjendur, sérstaklega leigufélög standa vel til að bera þá hækkun. „Þeir þurfa ekki að hækka leiguna til þess að ná þessum sköttum inn. Þeir eru að skila fimm milljörðum í hagnað,“ sagði Yngvi.
Hann bætti því við hin nýju svokölluðu Airbnb-lög, hefðu verið baráttumál Leigjendasamtakanna í mörg ár. Hann kvaðst fagna þeim, þótt hann byggist ekki við miklum breytingum strax.
„Þetta er mjög táknrænt skref en um er að ræða fyrsta skrefið í að fara að horfa á húsnæði sem heimili fólks, ekki bara fjárfestingarvörur,“ sagði Yngvi sem telur ekki að lögin muni lækka leiguverð í bráð en geta stuðlað að stöðugri markaði.
Leigjendur þurfa að víkja yfir sumarið
Yngvi sagði eitt stærsta vandamálið hafa verið að fólk fengi íbúðir leigðar yfir veturinn en þyrfti síðan að flytja út þegar kæmi að sumri.
Ástæðan væri einföld: miklu meira fengist fyrir skammtímaleigu. „Í staðinn fyrir 300-400 þúsund króna leigu fyrir íbúðina, þá geturðu kannski fengið 1,2 milljónir á sama tíma,“ sagði hann og vísaði þar til tekna yfir sumarmánuði. Þegar íbúðir væru leigðar út í miðborginni á 30 til 40 þúsund krónur á nótt væri um „hörkupening“ að ræða.
Yngvi sagði næsta stóra mál vera að setja skýrari takmarkanir á leiguhækkanir. Hann sagði að í flestum löndum Norður-Evrópu væru slíkar reglur við lýði og yfirleitt miðað við árlega vísitöluhækkun.
„Hér á Íslandi máttu hækka vísitöluna mánaðarlega. Sem eitt og sér veldur verðbólgu,“ sagði hann.
Hann greindi frá því að Leigjendasamtökin hefðu lagt fram gögn um þetta á fundi með Ragnari Þór Ingólfssyni ráðherra og að honum hefði að hans mati virst taka vel í þau sjónarmið.
Rekur þróunina til áranna eftir hrun
Yngvi sagði leigumarkaðinn hafa tekið miklum breytingum frá hruni. Fyrir það hefðu flestir búið í eigin húsnæði, en nú væru „30% fólks á leigumarkaði“.
Að hans sögn misstu margir heimili sín í hruninu og íbúðir fóru í kjölfarið út á markað. Hann sagði leiguverð hafa hækkað mjög á árunum 2011 til 2013, áður en húsnæðisverð sjálft tók verulega við sér.
Þegar orðið hefði mjög arðbært að kaupa íbúðir til útleigu hefðu bæði einstaklingar og félög farið að keppast um að komast inn á markaðinn. Það hafi síðan þrýst enn frekar upp bæði leiguverði og fasteignaverði.
Markaðsbrestur og möguleg markaðsmisnotkun
Yngvi vísaði til skýrslu HMS, Vegvísir leigumarkaðar 2025, og sagði hana sýna þessa þróun skýrt. Hann sagði að þar mætti sjá „ákveðinn markaðsbrest“ og jafnvel „mögulega markaðsmisnotkun“.
Hann rifjaði einnig upp að árið 2016 hefði þáverandi stjórn Samtaka leigjenda sent erindi til Samkeppniseftirlitsins þar sem bent var á að stór leigufélög væru að kaupa upp húsnæði, hækka verð á íbúðum og nota það svo til að réttlæta frekari leiguhækkanir.
Trúir ekki mati Arion banka
Yngvi var spurður um mat Kára S. Friðrikssonar, sérfræðings í greiningardeild Arion banka, sem hefur sagt að nýir skattar á leigutekjur og söluhagnað leiguíbúða gætu leitt til þess að leiguverð þyrfti að hækka um 18 til 25 prósent svo leigusalar stæðu jafnfætis og áður.
Hann sagðist ekki telja að breytingarnar kæmu til með að hækka leigu svo mikið. Að hans mati hafa stór leigufélög þegar grætt mjög vel á markaðnum og því sé svigrúm til staðar til að taka á sig aukinn kostnað.
Leigjendur finna fyrir hækkunum
Yngvi sagði að fólk væri þegar farið að finna fyrir þrýstingi á markaðnum. Hann sagðist sjá færslur frá leigjendum sem væru „alveg í öngum sínum“ vegna fyrirhugaðra hækkana.
Hann gagnrýndi jafnframt að stór leigufélög vildu hækka húsnæðisbætur, sem nema milljarði á mánuði, og nota þær síðan sem rök fyrir frekari leiguhækkunum.
Að hans mati þarf því ekki aðeins að horfa á ný lög og nýja skatta heldur á stærra samhengi á markaðnum, þar sem leigjendur hafi um langt árabil setið eftir.
