Kvöldfréttir
Kvöldfréttir
18:30 - 18:55

Núna

Tears For Fears

Head Over Heels

Næst

Bríet

Sweet Escape

ESB-vakt til að staðreyndatékka full­yrðingar

Bítið skrifar
ESB-vakt til að staðreyndatékka full­yrðingar
Brynjólfur Gauti Guðrúnar Jónsson, tölfræðingur og doktorsnemi í stærðfræði, hefur sett á laggirnar vefinn ESB-vaktin til að rýna fullyrðingar í umræðunni um Evrópusambandið. Í Bítinu á Bylgjunni í morgun greindi hann frá því að vefurinn byggði á sjálfvirkri textavinnslu, gervigreind og gagnagrunni sem hann heldur sjálfur úti.

Að sögn Brynjólfs er markmiðið að hjálpa fólki að átta sig betur á því hvað stenst í umræðunni og hvað ekki. Hann sagði jafnframt að stór hluti þeirra fullyrðinga sem fari í gegnum kerfið reynist staðfestur að hluta eða öllu leyti samkvæmt aðferðafræði vefsins.

Sækir fullyrðingar úr greinum, viðtölum og hlaðvörpum

Brynjólfur lýsti því að efni úr opinberri umræðu um ESB fari í gegnum kerfi sem sæki fullyrðingar upp úr texta. Þar undir falli greinar, skoðanapistlar, viðtöl og jafnvel hlaðvörp.

Hann sagðist notast við svokallaða „erindreka“, eða agents, sem fá það hlutverk að draga fram þær fullyrðingar sem skipta máli. Sumar þeirra séu einfaldar og beinar, en aðrar lúti að stærri álitaefnum á borð við áhrif ESB-aðildar á landbúnað, sjávarútveg eða fullveldi.

Þegar fullyrðingarnar hafa verið sóttar í textann eru þær færðar í gagnagrunn. Næsta skref er að leita heimilda sem geta annaðhvort stutt þær eða dregið þær í efa.

Leitar í gögnum frá stofnunum og fræðasamfélagi

Brynjólfur greindi frá því að sérstakur hluti kerfisins leitaði meðal annars í gögnum frá opinberum stofnunum og í fræðigreinum að heimildum sem gætu nýst við mat á fullyrðingum.

Hann sagði þetta mikla vinnu en að gervigreindin hefði flýtt verulega fyrir.  Að hans sögn snýst verkefnið þó ekki aðeins um tæknina sjálfa heldur líka um að draga úr suði í umræðunni og hjálpa fólki að komast nær þeim upplýsingum sem skipta mestu máli.

Segir nærri 90 prósent fullyrðinga standast að hluta eða öllu leyti

Brynjólfur sagði eitt af því sem hefði komið sér á óvart vera hversu stór hluti fullyrðinga í umræðunni reyndist standast að einhverju eða öllu leyti. „Það er eiginlega bara næstum því 90% af fullyrðingunum sem eru fengnar úr þessum textum eru staðfestar að hluta eða öllu leyti samkvæmt þessari aðferðafræði,“ sagði hann.

Um leið benti hann á að ekki væri alltaf hægt að staðfesta allar fullyrðingar með beinum hætti, sérstaklega þegar um væri að ræða vangaveltur um hvað hefði gerst við aðrar aðstæður.

Þá kom fram að vefurinn haldi einnig utan um hvaða efnisflokkar séu fyrirferðarmestir í umræðunni. Þar voru meðal annars nefnd EES og löggjöf ESB, sjávarútvegur, fullveldi, landbúnaður, fordæmi annarra ríkja og afstaða stjórnmálaflokka.

Vill líka mæla hversu heildstæð umfjöllunin er

Brynjólfur gat þess að á næstunni yrði bætt við mælikvarða sem ætti að meta hversu heildstæð umfjöllun væri. Þar væri ekki aðeins horft til þess hvort einstakar fullyrðingar væru réttar, heldur líka hvort mikilvægum hliðum máls væri sleppt.

Að hans sögn getur margt verið satt í grein eða pistli, en ef ekki er sagt frá öllu þurfi textinn samt ekki endilega að gefa heildstæða mynd. Með slíkum mælikvarða væri hægt að sjá betur hvort umfjöllun tæki á bæði kostum og göllum. 

Sækir efni sjálfvirkt en tekur líka við ábendingum

Brynjólfur sagði að greinar og fréttir færast sjálfvirkt inn í gagnagrunninn með kóða sem reglulega fer yfir fréttasíður og síður stjórnmálaflokka til að finna efni sem tengdist Evrópusambandinu.

Hann sagði þó jafnframt að vefurinn væri opinn fyrir ábendingum frá notendum. „Þetta er ekki fullkomið en þetta er allt algjörlega opið,“ sagði hann og bætti við að þar væru hlekkir á kóðann, bakgrunnsvinnu og netfang fyrir þá sem vildu senda inn heimildir eða benda á efni sem vantaði.

Einnig er hægt að óska eftir því að tilteknar greinar eða viðtöl yrðu sett inn til greiningar.

Þingfréttir undanfari ESB-vaktarinnar

Brynjólfur greindi einnig frá því að vefurinn thingfréttir.is hefði í raun verið undanfari ESB-vaktarinnar. Þar hafi hann verið að prófa hvernig vinna mætti úr textum með því að sækja ræður þingmanna af vef Alþingis og vinna úr þeim með mállíkönum.

Úr því varð síðan vikulegt fréttabréf sem hann sagði skrifað með aðstoð þeirra „erindreka“ sem hann notar í verkefnunum.

Að hans mati geta verkefni af þessu tagi nýst bæði almenningi og þeim sem sjálfir taka þátt í umræðunni. Hann sagði að ef fólk kæmist að því að það hefði sjálft komist óskýrt að orði eða farið rangt með mál, gæti þetta orðið til þess að umræðan yrði vandaðri.

Fleiri greinar