Þetta kom fram í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni þar sem rætt var við hernaðarsagnfræðinginn Erling Erlingsson um stöðuna í alþjóðakerfinu. Hann segir lokun Hormússunds vera einn lykilþátt í þróun mála. Um sundið fara venjulega gríðarlegir flutningar á olíu, gasi og öðrum vörum sem skipta miklu máli fyrir efnahag heimsins.
Mikilvæg siglingaleið fyrir heimsviðskipti
Hormússund er um 11 kílómetra breitt þar sem það er mjóst og tengir mikilvæga sjóleið á milli Miðausturlanda og Suðaustur-Asíu.
Samkvæmt Erlingi fer þar alla jafna stór hluti alþjóðlegra olíu- og gasflutninga og því hafi lokun eða röskun á siglingum þar strax áhrif á heimsmarkaði.
Erlingur segir þegar hafa sést merki um þetta í hækkandi orkuverði. Gas- og olíuverð hafi rokið upp, þótt verð hafi lækkað lítillega eftir að lykilríki G7-hópsins ákváðu að losa hluta af eigin olíubirgðum til að auka framboð. Þrátt fyrir það sé hráolíuverð enn í kringum hundrað dollara á tunnu.
Áhrifanna sé einnig farið að gæta í Asíu þar sem mörg ríki treysta mjög á innflutning á orku frá Miðausturlöndum. Erlingur segir að sum lönd hafi þegar gripið til aðgerða til að draga úr orkunotkun, til dæmis með því að takmarka bílaumferð eða loka skólum tímabundið.
Viðvarandi hátt olíuverð
Japan er eitt þeirra ríkja sem standa sérstaklega viðkvæm gagnvart stöðunni. Samkvæmt fréttum fá Japanar meira en 90 prósent af olíu sinni flutta í gegnum Hormússund, sem gerir hagkerfið afar háð stöðugum siglingum þar.
Á sama tíma hefur hernaðarstaðan á svæðinu orðið flóknari. Erlingur segir að Íranir hafi meðal annars dreift tundurduflum í sundinu og ráðist hafi verið á fjölda skipa við Persaflóa undanfarna daga, þar á meðal olíuskip.
Þá hafi bandaríski herinn orðið fyrir áföllum í átökunum, meðal annars þegar mjög háþróuð ratsjá í Persaflóa var eyðilögð. Bandaríkin hafi brugðist við með því að flytja svipaðan búnað frá Suður-Kóreu til svæðisins, sem veki þó áhyggjur meðal bandamanna í Austur-Asíu.
Erlingur segir þetta senda óþægileg skilaboð til ríkja á borð við Suður-Kóreu, sem treysta á slíkan búnað í vörnum sínum gegn Norður-Kóreu. Á sama tíma sýni þróunin að loforð Bandaríkjanna um að beina auknum öryggisáherslum að Austur-Asíu séu ekki sjálfgefin.
Að mati hans fylgjast Kínverjar náið með þróuninni. Í strategískum skilningi geti átökin jafnvel gagnast Kína að einhverju leyti, þar sem þau veikja stöðu Bandaríkjanna og geta grafið undan trausti bandamanna þeirra.
Hann telur þó ekki líklegt að Kína sé tilbúið til að grípa til hernaðaraðgerða gegn Taívan á næstunni. Hins vegar geti þróunin styrkt rök Kínverja fyrir því að stórveldi beiti hervaldi þegar þeim henti, sérstaklega ef alþjóðalög eru sniðgengin.
Erlingur telur að horfur á olíumarkaði séu áfram óvissar á næstu misserum. Jafnvel þótt Bandaríkin myndu hætta hernaðaraðgerðum gætu Íranir haldið áfram aðgerðum sem gera siglingar á svæðinu ótryggar.
„Við erum líklega að horfa fram á viðvarandi hátt olíuverð á meðan þetta ástand varir,“ segir hann.
